«Μαμά Γεννάω»: Η μετάβαση στη γονεϊκότητα

Image result for pregnant daughter with her mother

Aπό την Άντρεα Στυλιανού, ΜΑ

Κλινικός Ψυχολόγος

 

Θα προτιμούσα να ήμουν το παιδί μιας μητέρας με όλες τις εσωτερικές συγκρούσεις που χαρακτηρίζουν την ανθρώπινη ύπαρξη, παρά να έχω για μητέρα κάποια για την οποία όλα είναι εύκολα και απλά, που ξέρει όλες τις απαντήσεις και η αμφιβολία της είναι άγνωστη.

D.W. Winnicot, Βρετανός παιδοψυχίατρος

Συχνά, ακούμε γυναίκες να περιγράφουν την εγκυμοσύνη και τη μετάβασή τους στη γονεϊκότητα, χρησιμοποιώντας εκφράσεις όπως «η πιο ευτυχισμένη περίοδος της ζωής μου» και «η πιο σπουδαία στιγμή της ζωής μου». Είναι όμως πάντα τόσο απλό και εύκολο; Μπορούμε να γενικεύσουμε σε τέτοιοιο βαθμό μια τόσο ιδιαίτερη και προσωπική εμπειρία; Όλες οι γυναίκες ανυπομονούν να γίνουν μητέρες, πάντα είναι θετική η προσμονή, πώς επηρεάζεται η καθημερινότητα και η ζωή μιας γυναίκας; 

Παρόλη τη «θετική» και «χαρούμενη» επικάλυψη του φαινομένου της εγκυμοσύνης, η πραγματική εικόνα πίσω από την κοινωνική «βιτρίνα», συχνά είναι πολύ διαφορετική. Ειδικά όταν πρόκειται για το πρώτο παιδί, είναι απόλυτα αναμενόμενες οι εσωτερικές συγκρούσεις, η αδυναμία στη διαχείριση των αλλαγών, η ανάγκη για απότομη μετατροπή της από «κόρη» σε υπεύθυνη μητέρα. Ο δρόμος αυτός προς το άγνωστο, σε συνδυασμό με την κοινωνική εικόνα της «χαρούμενης» μαμάς, φορτώνει τη μέλλουσα μητέρα με μια υπαρξιακή αγωνία, που σχετίζεται με την αλλαγή του ρόλου της, αφού από κόρη, αδελφή, φίλη και σύζυγος καλείται να ανταποκριθεί στον απαιτητικό και πολυδιάστατο ρόλο της μητέρας. Την ίδια στιγμή δεν είναι όλες οι οικογένειες οι ίδιες, δεν είναι όλες οι εγκυμοσύνες προγραμματισμένη συνειδητή απόφαση, δεν έχει πάντα κάποιον να στηριχτεί η μέλλουσα μητέρα. Η φύση δημιούργησε έναν κόσμο όπου το βρέφος δεν επιλέγει τη μητέρα του, ενώ στη μητέρα δίνεται μια σύντομη περίοδος, ώστε να μπορέσει να προετοιμαστεί για τον καινούριο αυτό ρόλο. 

Η ένταξη στη γονεϊκότητα είναι, επί της ουσίας, μια προσαρμοστική διαδικασία με πληθώρα ανακατατάξεων σε πολλούς τομείς. Αν και η λοχεία είναι συνήθως ένα καλοδεχούμενο γεγονός που μια γυναίκα το περιμένει με ανυπομονησία, συχνά συνοδεύεται από έντονη ανασφάλεια και ψυχολογικές μεταπτώσεις, αφού οι γυναίκες πρέπει να ισορροπήσουν σε προσωπικό, κοινωνικό και οικογενειακό επίπεδο. Αλλάζει, ουσιαστικά, ο τρόπος που αντιλαμβάνεται η νέα μητέρα την αλληλεπίδρασή της με τους άλλους και το μωράκι της. Ο δρόμος αυτός μπορεί να γίνει πιο βατός αν η μητέρα, όπως και σε όλες τις περιπτώσεις αλλαγών, ενημερωθεί και γνωρίζει όλα αυτά που της συμβαίνουν. Τις αλλαγές στο σώμα, τις ασυνήθιστες αισθήσεις, τις αλλαγές στη διάθεση, την ευερεθιστότητα κ.λπ. Όλες αυτές είναι αναμενόμενες και φυσιολογικές αλλαγές. Και η πηγή για ενημέρωση σίγουρα δεν είναι μόνο οι εμπειρίες άλλων γυναικών που την περιτριγυρίζουν, αφού για κάποιες αυτή η διαδικασία γίνεται χωρίς να βιώσουν ιδιαίτερες αλλαγές, για άλλες η όλη περίοδος της εγκυμοσύνης αποτελεί μια συνεχή εναλλαγή συναισθημάτων. Υπάρχουν αρκετές ευκαιρίες ενημέρωσης και προετοιμασίας, για παράδειγμα σοβαρές σχολές εγκυμοσύνης που λειτουργούν στην πόλη σας. Υπάρχει επίσης το διαδίκτυο, υπάρχουν έντυπες εκδόσεις και μια σειρά από άλλες πιθανές πηγές ενημέρωσης.   

Η έλευση του παιδιού αλλάζει τη ροή, τα θέλω, τις προτεραιότητες και τη δομή της οικογένειας. Η νέα μητέρα πιθανόν να αισθάνεται ευάλωτη και ανασφαλής στη συνειδητοποίηση της ευθύνης που κουβαλά στις πλάτες της.  Καλείται να αποφασίσει με ποιες αξίες και πεποιθήσεις θα μεγαλώσει το παιδί της, ποια όρια θα βάλει στην οικογένειά της, ποια θα είναι η νέα μορφή του γάμου της και ποιο ρόλο θέλει να έχει πλέον στην εργασία της και στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Ταυτόχρονα, οι βιολογικές ανάγκες του νεογέννητου, συχνά δοκιμάζουν τα βιολογικά όρια και τις αντοχές τις νέας μητέρας.

Ένα ακόμα σημαντικό κομμάτι που αλλάζει με τη γέννηση ενός παιδιού, είναι η σχέση του ζευγαριού. Η σχέση δοκιμάζεται και έρχεται αναπόφευκτα σε δεύτερη μοίρα. Ο σύζυγος ενδέχεται να αισθανθεί παραγκωνισμένος και η νέα μητέρα πιθανόν να αισθάνεται ότι δεν την καταλαβαίνει ο αγαπημένος της. Μετά τη γέννηση του παιδιού, πιθανόν να επέλθουν πολλές συγκρούσεις, οι οποίες μπορεί και να οδηγήσουν στην αποστασιοποίηση των συζύγων στο μέλλον. Η μεγαλύτερη πρόκληση για ένα ζευγάρι, είναι να καταφέρει να αντιμετωπίσει ενωμένο τις καινούργιες αλλαγές και να προσδιορίσει την καινούργια του καθημερινότητα, θέτοντας κοινούς στόχους για την πορεία της οικογένειάς του.

Η ένταξη στη γονεϊκότητα συνδυάζεται με θετικά συναισθήματα, αλλά δεν παύει να αποτελεί μια αγχογόνο διαδικασία, μέσω της οποίας το άτομο εισάγεται σε μια νέα περίοδο προσαρμογής. Εξάλλου, δεν είναι τυχαίο που οι μητέρες λένε στα παιδιά τους μεγαλώνοντας… «όταν θα γίνεις γονιός, θα με καταλάβεις»!

 

Εν κατακλείδι θα χρησιμοποιήσουμε μια φράση από τον ίδιο συγγραφέα με τον οποίο ξεκινήσαμε, τον Winnicot: «Αν μια μητέρα μπορεί να γίνει μάνα χωρίς ιδιαίτερο κόπο και δυσκολίες, τότε ποτέ δεν πρέπει να παρεμβαίνουμε. Η ίδια δεν μπορεί να προστατευτεί, αφού δεν ξέρει για ποιο πράγμα την κατηγορούν. Και μπορούμε να την τραυματίσουμε. Μόνο που δεν θα είναι κάποιο τραύμα στο πόδι ή μια πληγή στο χέρι. Όλο αυτό θα οδηγήσει στον τραυματισμό του ψυχισμού του παιδιού της». Συνεπώς, όποιες και αν είναι οι κοινωνικές πεποιθήσεις, οι γνώμες των γύρω σας, οι συμβουλές επαγγελματιών και άλλων «ειδικών» για το θέμα, η καλύτερη στρατηγική είναι να δεχτείτε τις εσωτερικές σας συγκρούσεις, την αμφισβήτηση ως κάτι φυσιολογικό και αναμενόμενο και να απολαύσετε την εγκυμοσύνη και τη γέννα με τα καλά της και τα κακά της. Ταυτόχρονα, στην περίπτωση που τα αρνητικά συναισθήματα είναι τόσο έντονα, ώστε να επηρεάζεται η λειτουργικότητα της μέλλουσας μητέρας, μπορείτε πάντα να απευθυνθείτε σε κάποιο εξειδικευμένο για το θέμα επαγγελματία για βοήθεια. 

Displaying 211016 babysitter.jpg